Spinozakring Lier
  • Home
  • Spinozakenners van vroeger
    • Alain V. De la raison >
      • Alain III. Des sentiments et des passions
  • Alain II. De Dieu et de l’âme
  • Spinozakenners van nu
  • English contributions
    • Webster_PhysicsOfSpinoza
  • Leven
    • Spinozahuis Voorburg
    • Europa in de 17de eeuw
    • Kruispunt van Oost en West
    • Amsterdam >
      • Jodenvervolging in Spanje en Portugal
      • De Latijnse school
      • Tekst van de ban
      • Spinoza's talenknobbel
    • Baruch de outcast >
      • Spinoza's vrienden
      • Frans van den Enden - Biografie
      • Rijnsburg >
        • Jean-Maximilien Lucas >
          • Lucas' biografie van Spinoza
      • Placaet van 1678
    • 's Gravenhage
    • De dood van Spinoza
    • Vroege biografen >
      • Jarig Jelles >
        • Voorreden Jarig Jelles
      • Johannes Colerus >
        • Colerus' biografie van Spinoza
      • Pierre Bayle >
        • Bayles biografie van Spinoza 1820
        • Bayles biografie vertaling 1697
  • Geschriften
    • TP 04
    • Principiorum Philosophiae (PPCM)
    • Theologisch-politiek Traktaat (TTP) >
      • TTP_350jaar
    • Politiek Traktaat (TP} >
      • TP 01 >
        • Tractatus de Intellectus (TIE) >
          • AAN DE LEZER
          • TIE: Spinoza's levensproject >
            • INLEIDING
            • PARAGRAAF_1_17 >
              • Paragraaf_1
              • Paragraaf_2
              • Paragraaf_3
              • Paragraaf_4
              • Paragraaf_5
              • Paragraaf_6
              • Paragraaf_7
              • Paragraaf_8
              • Paragraaf_9
              • Paragraaf_10
              • Paragraaf_11
              • Paragraaf_12
              • Paragraaf_13
              • Paragraaf_14
              • Paragraaf_15
              • Paragraaf_16
              • Paragraaf_17
      • TP 02
      • TP 03
      • TP 05
      • TP 08
      • TP 06
      • TP 07
      • TP 09
      • TP 11
      • Dubieuze passus in TP
    • Ethica (E} >
      • De korte Ethica >
        • Korte Ethica I
        • Korte Ethica II
        • Korte Ethica III
        • Korte Ethica IV
        • Korte Ethica V
      • Lezend in de Ethica - Overzicht >
        • God of materie?
        • Spinoza’s filosofie dient het leven
        • Ethica I, aanhangsel
      • Ethica handgeleid >
        • E_hgl_1
        • E_hgl_2
        • E_hgl_3
        • E_hgl_4
        • E_hgl_5
        • E_hgl_leestips
        • E_hgl_Passieleer
    • Brieven (EP} >
      • 1 korte verhandeling over God etc
      • 2 nieuwe brief-autograaf
      • 3 Vaticaans manuscript Ethica
    • Nagelate Schriften (NS) >
      • NS_VR01
      • NS_VR02
      • NS_VR03
      • NS_VR04
      • NS_VR05
      • NS_VR06
      • NS_VR07
      • NS_VR08
      • NS_VR09
      • NS_VR10
      • NS_VR11
      • NS_VR12
      • NS_VR13
      • NS_VR14
      • NS_VR15
      • NS_VR16
      • NS_VR17
      • NS_VR18
      • NS_VR19
      • NS_VR20
      • NS_VR21
      • NS_VR22
      • NS_VR23
      • NS_VR24
      • NS_VR25
      • NS_VR26
      • NS_VR27
      • NS_VR28
      • NS_VR29
      • NS_VR30
      • NS_VR31
      • NS_VR32
      • NS_VR33
      • NS_VR34
      • NS_VR35
      • NS_VR36
      • NS_VR37
      • NS_VR38
      • NS_VR39
      • NS_VR40
      • NS_VR41
      • NS_VR42
      • NS_VR43
  • Filosofie
    • Aan de lezer
    • Filosofische vooronderstellingen
    • Ethica
    • Ordine geometrico demonstrata
    • Metafysica
  • Blog
    • Blogindex
  • Lezen
    • Tolstoi en Spinoza
    • Spinoza en schriftvervalsing
    • Ieder zijn Spinoza
    • Mijn avontuur met het Operaportret
    • Over de twee Spinoza's
    • Brevieren... in Spinoza
    • Boeken die het leven veranderen?
    • Spinoza-light
    • De bronzen denker aan de Paviljoensgracht in den Haag
    • Spinoza en de Schone Letteren
    • Benjamin DeCasseres
    • Theun de Vries over Spinoza
    • De ethiek van Robert Misrahi in het spoor van Spinoza
    • Spinoza's Lieux de mémoire
    • De tekstdoolhof van Pierre Bayle
    • Vermeer en Spinoza
    • Gérard de Nerval, romantische naturalist
    • Graaf Stanislaus von Dunin-Borkowski S.J., Spinoza-pionier
    • Lord Bertrand Russell
    • Harold Foster Hallett (1886-1966)
    • Het dodenmasker van Spinoza...?
    • De Wereldbibliotheek en Spinoza
    • Spinoza en het humanisme
    • In memoriam Robert Misrahi
    • De niet genoemde
    • Pierre Bayle: République des Lettres
    • Ed Witten, de snaartheorie en Spinoza
    • Hobbes-Leviathan
    • Goeie, ouwe Machiavelli en Il Principe
    • Jacobi_steen_kikkerpoel
    • De belijdenis van Jarig Jelles
    • Spinoza en Kunst
    • Ethica 5 Sleutelbegrip
    • Spinoza en de vrije wil
    • Spinoza Longreads Spinoza en de Barok >
      • Oscar van Rompay
      • Het Huis van Oscar
      • Spinoza en Kunst
    • Bibliografie en links
    • De interlineaire Spinoza >
      • ILS_TIE
      • ILS-E
      • ILS-CGLH
  • Bibliofilie
  • Kalender/Contact
  • Goethe en Spinoza
  • Spinoza's Physical Theory Richard ManningNieuwe pagina
  • Geen vrije wil? Mooi zo!
  • Eindelijk in Rijnsburg!
  • Spinoza en de Stoa
  • Een vriendschapsverzoek
  • Spinoza, Masaniello en de Belgische Revolutie van 1830
  • Spinoza en de Barok
  • Spinoza-Masaniello
  • Nieuw licht over Spinoza's wijsbegeerte
  • I Inleiding
  • H.A. Wolfson, Spinoza and Religion
  • Ernest Renan, Discours
  • Sintenis-Altkirch
  • John Caird
  • Spinoza toe-geëigend...
  • Omtrent Spinoza 41
  • Omtrent Spinoza 42
  • Simon L. Millner
  • De lofrede van Ernest Renan
  • Ernest Renan Inleiding
  • 2 Wanneer en waarom schreef... TP W
  • Spinoza's Politiek Traktaat, revisitedNieuwe pagina
  • Capita selecta van het Tractatus Politicus
  • Omtrent Spinoza Spinoza als lezerNieuwe pagina
  • Omtrent Spinoza 43 Spinoza als lezer

Intuïtie

4/5/2013

 
Foto
​Intuïtie komt van het Latijnse woord intueri. Dat betekent zien in iets, schouwen in iets. Het begrip duidt er alvast op dat er gekeken wordt in iets, niet naar iets. Dat er dus naar binnen toe iets bekeken wordt, alsof het doorzichtig is. Welke betekenis wordt in onze mooie taal aan dit woord gehecht? We slaan dat even na.

Eerst ad fontes. We gaan te rade bij een Zeeuwse Vlaming, onze goede, oude J.H. Van Dale, Hoofdonderwijzer en Archivaris te Sluis. Die publiceerde zijn Nieuw Woordenboek der Nederlandse taal in 1872. Daarin lezen we over het woord intuitie: ‘innerlijke aanschouwing, zinnelijke (als ware het ingegevene) voorstelling; onmiddellijke overtuiging van eene waarheid, die zich aan het verstand voordoet; er is een zinnelijke en eene onzinnelijke of verstandelijke - (intuitie)'.
Ons onvolprezen Groot Woordenboek der Nederlandse Taal (de Dikke van Dale), dat ik graag raadpleeg (met veel gewin) in de laatste editie die legendarische lexicograaf dr. C. Kruyscamp tot stand bracht in 1976, vermeldt als verklaring: ’door onmiddellijke innerlijke aanschouwing verkregen voorstelling; onmiddellijke niet op begripsdenken en redenering berustende overtuiging van een waarheid (…)'. In recentere edities wordt dit wat bondiger: ‘door onmiddellijke innerlijke aanschouwing verkregen begrip' (Van Dale, Klein Woordenboek van de Nederlandse taal, den Boon, Geeraerts, 2007). In het Van Dale woordenboek Hedendaags Nederlands (van Sterkenburg, 2004) lezen we dan weer: ‘inzicht zonder nadenken’ Door zijn beknoptheid een wel erg ongelukkige definitie, die suggereert dat het hier denken zonder kop betreft. Wat in de definiëring opvalt is de shift van de oorspronkelijke Latijnse betekenis, naar een betekenis die in de richting gaat van de kenleer van Spinoza en een meer oppervlakkige, die in de hedendaagse spreektaal gebruikelijk is.


Terug naar het uitgangspunt

4/5/2013

 
Benedictus Spinoza zocht een weg naar levensgeluk. Hij vond die weg en reikt in zijn Ethica een routebeschrijving aan. De geleerde Spinozaliteratuur (und kein Ende…) dreigt die oorspronkelijke bedoeling van de filosoof onder te sneeuwen. Jammer, want het gaat om de weg. Geen makkelijke weg, want hobbelig en kuilig, maar niettemin bewandelbaar. Of het licht zal gezien worden op het einde van de tocht blijft een open vraag. Dat is een persoonlijke kwestie die eenieder voor zich moet uitmaken…

Spinoza was omringd door een kleine schare vrienden, die met hem meewandelden. Dat was in die tijd voor ontwikkelde leken met voldoende motivering en doorzettingsvermogen een haalbare kaart. Een hart onder de riem voor hedendaagse lezers. Het komt er op aan, denk ik, goed herkenbare bakens uit te zetten en geen acht te slaan op zijpaden. En vooral niet te verdrinken in de drukinkt van al te geleerde dieptedenkers, die Spinoza’s moeilijke materie verder uitspinnen en vooral inspinnen.
De time gap maakt het er niet makkelijker op voor wie de filosoof achterna wandelt: meer dan drie eeuwen liggen tussen ons en de teksten uit 17de eeuw. Niettemin reiken natuurinzichten van onze tijd ook sleutels aan, die de hedendaagse Spinoza-studax kunnen helpen om binnen te treden in de methode en opvattingen van Spinoza.
Niet getreurd dus en aan de slag!

    Foto

    Auteur

    Willy Schuermans
    Spinoza, und kein Ende...?

    (...) uitgaande van den gezonden stelregel, dat men zich niet boven SPINOZA verheven moet achten voor en aleer men hem begrepen heeft.
    Willem Meijer (1903)

    ​SKL (Spinoza kring Lier)
    Platform voor de studie en de verspreiding van het gedachtegoed van Benedictus Spinoza (1632-1677)

    Blogindex
    Doorzoek de hele blog alfabetisch op titels en persoonsnamen.

    Categorieën

    Alles
    Bento's Koekjes
    English
    Essays
    Filosofen Vandaag
    In De Marge
    Recensies
    René Descartes
    Spinozana
    Spinoza's Filosofie
    Te Gast


    Foutje ontdekt in een blogbericht? Meld het op
    [email protected]

    Archieven

    Februari 2025
    September 2024
    Mei 2024
    November 2023
    Maart 2023
    Februari 2023
    December 2022
    Maart 2022
    Juli 2021
    Mei 2021
    April 2021
    Maart 2021
    Februari 2021
    December 2020
    November 2020
    Augustus 2020
    Juli 2020
    Mei 2020
    Januari 2020
    Oktober 2019
    Juni 2019
    December 2018
    November 2018
    September 2018
    Juli 2018
    Juni 2018
    April 2018
    Februari 2018
    Augustus 2017
    Juli 2017
    April 2017
    Februari 2017
    Januari 2017
    December 2016
    November 2016
    Augustus 2016
    Juli 2016
    Juni 2016
    Mei 2016
    April 2016
    Maart 2016
    November 2015
    Augustus 2015
    Juli 2015
    April 2015
    Maart 2015
    Februari 2015
    Januari 2015
    December 2014
    November 2014
    Oktober 2014
    Augustus 2014
    Juli 2014
    Juni 2014
    Mei 2014
    April 2014
    Februari 2014
    Januari 2014
    December 2013
    November 2013
    Oktober 2013
    Juli 2013
    Juni 2013
    Mei 2013
    Maart 2013
    Februari 2013


    Mijn andere sites!

    Mijn dichters:
    ​een poëtisch geheugenpaleis

Powered by Create your own unique website with customizable templates.
  • Home
  • Spinozakenners van vroeger
    • Alain V. De la raison >
      • Alain III. Des sentiments et des passions
  • Alain II. De Dieu et de l’âme
  • Spinozakenners van nu
  • English contributions
    • Webster_PhysicsOfSpinoza
  • Leven
    • Spinozahuis Voorburg
    • Europa in de 17de eeuw
    • Kruispunt van Oost en West
    • Amsterdam >
      • Jodenvervolging in Spanje en Portugal
      • De Latijnse school
      • Tekst van de ban
      • Spinoza's talenknobbel
    • Baruch de outcast >
      • Spinoza's vrienden
      • Frans van den Enden - Biografie
      • Rijnsburg >
        • Jean-Maximilien Lucas >
          • Lucas' biografie van Spinoza
      • Placaet van 1678
    • 's Gravenhage
    • De dood van Spinoza
    • Vroege biografen >
      • Jarig Jelles >
        • Voorreden Jarig Jelles
      • Johannes Colerus >
        • Colerus' biografie van Spinoza
      • Pierre Bayle >
        • Bayles biografie van Spinoza 1820
        • Bayles biografie vertaling 1697
  • Geschriften
    • TP 04
    • Principiorum Philosophiae (PPCM)
    • Theologisch-politiek Traktaat (TTP) >
      • TTP_350jaar
    • Politiek Traktaat (TP} >
      • TP 01 >
        • Tractatus de Intellectus (TIE) >
          • AAN DE LEZER
          • TIE: Spinoza's levensproject >
            • INLEIDING
            • PARAGRAAF_1_17 >
              • Paragraaf_1
              • Paragraaf_2
              • Paragraaf_3
              • Paragraaf_4
              • Paragraaf_5
              • Paragraaf_6
              • Paragraaf_7
              • Paragraaf_8
              • Paragraaf_9
              • Paragraaf_10
              • Paragraaf_11
              • Paragraaf_12
              • Paragraaf_13
              • Paragraaf_14
              • Paragraaf_15
              • Paragraaf_16
              • Paragraaf_17
      • TP 02
      • TP 03
      • TP 05
      • TP 08
      • TP 06
      • TP 07
      • TP 09
      • TP 11
      • Dubieuze passus in TP
    • Ethica (E} >
      • De korte Ethica >
        • Korte Ethica I
        • Korte Ethica II
        • Korte Ethica III
        • Korte Ethica IV
        • Korte Ethica V
      • Lezend in de Ethica - Overzicht >
        • God of materie?
        • Spinoza’s filosofie dient het leven
        • Ethica I, aanhangsel
      • Ethica handgeleid >
        • E_hgl_1
        • E_hgl_2
        • E_hgl_3
        • E_hgl_4
        • E_hgl_5
        • E_hgl_leestips
        • E_hgl_Passieleer
    • Brieven (EP} >
      • 1 korte verhandeling over God etc
      • 2 nieuwe brief-autograaf
      • 3 Vaticaans manuscript Ethica
    • Nagelate Schriften (NS) >
      • NS_VR01
      • NS_VR02
      • NS_VR03
      • NS_VR04
      • NS_VR05
      • NS_VR06
      • NS_VR07
      • NS_VR08
      • NS_VR09
      • NS_VR10
      • NS_VR11
      • NS_VR12
      • NS_VR13
      • NS_VR14
      • NS_VR15
      • NS_VR16
      • NS_VR17
      • NS_VR18
      • NS_VR19
      • NS_VR20
      • NS_VR21
      • NS_VR22
      • NS_VR23
      • NS_VR24
      • NS_VR25
      • NS_VR26
      • NS_VR27
      • NS_VR28
      • NS_VR29
      • NS_VR30
      • NS_VR31
      • NS_VR32
      • NS_VR33
      • NS_VR34
      • NS_VR35
      • NS_VR36
      • NS_VR37
      • NS_VR38
      • NS_VR39
      • NS_VR40
      • NS_VR41
      • NS_VR42
      • NS_VR43
  • Filosofie
    • Aan de lezer
    • Filosofische vooronderstellingen
    • Ethica
    • Ordine geometrico demonstrata
    • Metafysica
  • Blog
    • Blogindex
  • Lezen
    • Tolstoi en Spinoza
    • Spinoza en schriftvervalsing
    • Ieder zijn Spinoza
    • Mijn avontuur met het Operaportret
    • Over de twee Spinoza's
    • Brevieren... in Spinoza
    • Boeken die het leven veranderen?
    • Spinoza-light
    • De bronzen denker aan de Paviljoensgracht in den Haag
    • Spinoza en de Schone Letteren
    • Benjamin DeCasseres
    • Theun de Vries over Spinoza
    • De ethiek van Robert Misrahi in het spoor van Spinoza
    • Spinoza's Lieux de mémoire
    • De tekstdoolhof van Pierre Bayle
    • Vermeer en Spinoza
    • Gérard de Nerval, romantische naturalist
    • Graaf Stanislaus von Dunin-Borkowski S.J., Spinoza-pionier
    • Lord Bertrand Russell
    • Harold Foster Hallett (1886-1966)
    • Het dodenmasker van Spinoza...?
    • De Wereldbibliotheek en Spinoza
    • Spinoza en het humanisme
    • In memoriam Robert Misrahi
    • De niet genoemde
    • Pierre Bayle: République des Lettres
    • Ed Witten, de snaartheorie en Spinoza
    • Hobbes-Leviathan
    • Goeie, ouwe Machiavelli en Il Principe
    • Jacobi_steen_kikkerpoel
    • De belijdenis van Jarig Jelles
    • Spinoza en Kunst
    • Ethica 5 Sleutelbegrip
    • Spinoza en de vrije wil
    • Spinoza Longreads Spinoza en de Barok >
      • Oscar van Rompay
      • Het Huis van Oscar
      • Spinoza en Kunst
    • Bibliografie en links
    • De interlineaire Spinoza >
      • ILS_TIE
      • ILS-E
      • ILS-CGLH
  • Bibliofilie
  • Kalender/Contact
  • Goethe en Spinoza
  • Spinoza's Physical Theory Richard ManningNieuwe pagina
  • Geen vrije wil? Mooi zo!
  • Eindelijk in Rijnsburg!
  • Spinoza en de Stoa
  • Een vriendschapsverzoek
  • Spinoza, Masaniello en de Belgische Revolutie van 1830
  • Spinoza en de Barok
  • Spinoza-Masaniello
  • Nieuw licht over Spinoza's wijsbegeerte
  • I Inleiding
  • H.A. Wolfson, Spinoza and Religion
  • Ernest Renan, Discours
  • Sintenis-Altkirch
  • John Caird
  • Spinoza toe-geëigend...
  • Omtrent Spinoza 41
  • Omtrent Spinoza 42
  • Simon L. Millner
  • De lofrede van Ernest Renan
  • Ernest Renan Inleiding
  • 2 Wanneer en waarom schreef... TP W
  • Spinoza's Politiek Traktaat, revisitedNieuwe pagina
  • Capita selecta van het Tractatus Politicus
  • Omtrent Spinoza Spinoza als lezerNieuwe pagina
  • Omtrent Spinoza 43 Spinoza als lezer