Een professionele kunstschilder
Vader Petrus Van Rompay en Oscars dooppeter, Oscar Charles, die zijn petekind mee opvoedde nadat diens moeder in 1906 omkwam in een keukenbrand, hadden al snel in de gaten dat de knaap bijzonder vaardig was met pen en penseel. Zij stimuleerden hem en lagen aan de basis van de beroepskeuze van Oscar van Rompay: hij werd een professioneel kunstenaar.
Oscar Van Rompay is met voorsprong de best geschoolde Lierse kunstenaar ooit. Hij begon zijn kunststudies aan de Lierse ‘Tekenschool’: zijn tekenleraar Louis Clockaerts legde er de basis voor zijn later meesterschap in de tekenkunst. Hij vervolgde zijn studies aan de Antwerpse Academie waar hij, net als zijn oudere stadsgenoot, Baron Isidoor Opsomer, in de schilderklas zat van de Gentenaar Juliaan De Vriendt (1842-1935).
Vader Petrus Van Rompay en Oscars dooppeter, Oscar Charles, die zijn petekind mee opvoedde nadat diens moeder in 1906 omkwam in een keukenbrand, hadden al snel in de gaten dat de knaap bijzonder vaardig was met pen en penseel. Zij stimuleerden hem en lagen aan de basis van de beroepskeuze van Oscar van Rompay: hij werd een professioneel kunstenaar.
Oscar Van Rompay is met voorsprong de best geschoolde Lierse kunstenaar ooit. Hij begon zijn kunststudies aan de Lierse ‘Tekenschool’: zijn tekenleraar Louis Clockaerts legde er de basis voor zijn later meesterschap in de tekenkunst. Hij vervolgde zijn studies aan de Antwerpse Academie waar hij, net als zijn oudere stadsgenoot, Baron Isidoor Opsomer, in de schilderklas zat van de Gentenaar Juliaan De Vriendt (1842-1935).
De Parijse École des Beaux-arts
Van 1919 tot 1921 vervolmaakte hij zich als kunstschilder in Montmartre en in Parijs en volgde er les aan de École des Beaux Arts en bezocht verschillende Vrije Ateliers o.a. het Atelier Cormon (Boulevard de Clichy), waar een generatie eerder ook Breitner en Van Gogh les volgden. Hij volbracht ten slotte nog een korte stage in Engeland maar daarover is ons weinig bekend.
Een ‘fortuinlijk’ huwelijk
Tussen ca. 1900 en ca. 1970 ontwikkelde zich in Lier een niet onaanzienlijke schoennijverheid. Joseph van der Wee, Van Rompays schoonvader en zelf ook schoenmakerszoon, ging na de Eerste Wereldoorlog in Lier als eerste machinaal schoenen produceren. Een generatie eerder had zijn vader, een schoenmaker met ondernemerszin, al de eerste stap gezet op de weg naar industriële schoenfabricatie: hij werd ‘schoenmaker-‘courtier’ en bezocht in Antwerpen, Mechelen, Brussel en elders rijke burgers om er opdrachten (herstellingen) voor bewoners en personeel in de wacht te slepen. Hij liet dan, tegen vergoeding, het werk uitvoeren door thuiswerkende schoenmakers.
Enkele jaren na zijn kunststudies in Parijs maakte Oscar Van Rompay kennis met zijn toekomstige eega. Op de Lierse Vismarkt, een geliefkoosd stadsgezicht voor kunstschilders, woonde Jeanne Van der Wee, de dochter van Joseph, die inmiddels een welstellend schoenfabrikant was geworden. Oscar pootte zijn schildersezel neer recht tegenover de meesterwoning van de schoenfabrikant en, zoals hij het verwachtte, wekte de jonge kunstschilder Jeannes belangstelling: er kwam een amoureuze relatie tot stand...
De relatie van Jeanne met kunstschilder Oscar Van Rompay viel in het gezin Van der Wee niet in goede aarde, maar na wat familiekrakeel, mocht de onbemiddelde Lierse schoenmakerszoon toch huwen met de dochter van de gefortuneerde schoenfabrikant. Door zijn huwelijk behoorde hij voortaan tot de bovenlaag van de Lierse burgerij.
Een ‘fortuinlijk’ huwelijk
Tussen ca. 1900 en ca. 1970 ontwikkelde zich in Lier een niet onaanzienlijke schoennijverheid. Joseph van der Wee, Van Rompays schoonvader en zelf ook schoenmakerszoon, ging na de Eerste Wereldoorlog in Lier als eerste machinaal schoenen produceren. Een generatie eerder had zijn vader, een schoenmaker met ondernemerszin, al de eerste stap gezet op de weg naar industriële schoenfabricatie: hij werd ‘schoenmaker-‘courtier’ en bezocht in Antwerpen, Mechelen, Brussel en elders rijke burgers om er opdrachten (herstellingen) voor bewoners en personeel in de wacht te slepen. Hij liet dan, tegen vergoeding, het werk uitvoeren door thuiswerkende schoenmakers.
Enkele jaren na zijn kunststudies in Parijs maakte Oscar Van Rompay kennis met zijn toekomstige eega. Op de Lierse Vismarkt, een geliefkoosd stadsgezicht voor kunstschilders, woonde Jeanne Van der Wee, de dochter van Joseph, die inmiddels een welstellend schoenfabrikant was geworden. Oscar pootte zijn schildersezel neer recht tegenover de meesterwoning van de schoenfabrikant en, zoals hij het verwachtte, wekte de jonge kunstschilder Jeannes belangstelling: er kwam een amoureuze relatie tot stand...
De relatie van Jeanne met kunstschilder Oscar Van Rompay viel in het gezin Van der Wee niet in goede aarde, maar na wat familiekrakeel, mocht de onbemiddelde Lierse schoenmakerszoon toch huwen met de dochter van de gefortuneerde schoenfabrikant. Door zijn huwelijk behoorde hij voortaan tot de bovenlaag van de Lierse burgerij.
Oscar, zijn eega, haar broer en schoonouders
Zijn tante, Marieke Charles, de zuster van Oscars jammerlijk omgekomen moeder, behoorde door haar huwelijk met de rijke eigenaar van de Lierse ‘Bloemmolens Hellemans’ ook tot de gefortuneerde Lierse burgerij. Had zij hem de weg gewezen...?
Tekenen en schilderen in afzondering
Oscar Van Rompay leefde en werkte in de beslotenheid van zijn classicistische meesterwoning, nu het Huis van Oscar. Zijn huishouding bestond uit zijn eega en een huishoudster, die tot ze huwde, inwoonde. Het huwelijk van Jeanne en Oscar bleef kinderloos. Waren er kinderen geweest dan was er, met zekerheid, nu geen Huis van Oscar.
Tekenen en schilderen in afzondering
Oscar Van Rompay leefde en werkte in de beslotenheid van zijn classicistische meesterwoning, nu het Huis van Oscar. Zijn huishouding bestond uit zijn eega en een huishoudster, die tot ze huwde, inwoonde. Het huwelijk van Jeanne en Oscar bleef kinderloos. Waren er kinderen geweest dan was er, met zekerheid, nu geen Huis van Oscar.
F. Timmermans (detail van het ‘Groot Portret’, OVR, 1940)
Ten huize Oscar van Rompay werden, zoveel als mogelijk, bezoekers geweerd, maar familieleden en een kleine schare kunstvrienden waren uiteraard welkom. Graag geziene gast was de Lierse schrijver Felix Timmermans (1886-1947), in de Lage Landen nog steeds een van de meest vertaalde auteurs, met wie hij van ca. 1914 tot het overlijden van Timmermans in 1947 een zeer hechte vriendschapsband onderhield. Andere kunstenaars die hem vaak bezochten waren zijn generatiegenoot Franck Mortelmans (1898-1986), een Antwerps pasteltekenaar, die met hem op de Antwerpse academie had gestudeerd en met wie hij dezelfde esthetica deelde, namelijk: radicale afwijzing van de abstractie en kunstexperimenten.
Andere kunstenaars die Oscar tot zijn vriendenkring rekende, waren de Lierse kunstsmid Lodewijk Van Boeckel (1857-1944), die om de hoek op de Mosdijk woonde, en de in Beerse geboren modernistische architect René Van Steenberghe (1911-1995), leerling van Henry Van de Velde (1863—1957), kunstschilder, designer, architect. Van Steenberghe tekende de modernistische voorzetwand in de keuken van Oscar en Jeanne en ook de plannen voor Van Rompays imposant kunstenaarsatelier in de tuin, gebouwd in het begin van de jaren vijftig van vorige eeuw.
Twee Parijse vrienden, Eugène Dabit (1898-1936), schrijver-schilder, en metgezel van André Gide, Nobelprijswinnaar Literatuur (1947), die hij ca. 1919 tijdens zijn studies in Parijs had leren kennen, en Maurice Utrillo (1883-1955), een van de laatste grote Parijse impressionisten met wie hij kennis maakte ca. 1950, waren van plan om hem een bezoek te brengen in Lier, maar beide overleden voor het zover kon komen...
Oscar Van Rompay stelde weinig of niet ten toon
Tijdens het vervullen van zijn militaire dienstplicht in het Waalse kuuroord Spa exposeerde Oscar van Rompay daar in 1921 voor het eerst zijn werk. In 1930 organiseerde de Amsterdamse Kunsthandel Fetter een grote Van Rompay-tentoonstelling die Felix Timmermans voor hem inleidde. Tijdens het interbellum organiseerde hij nog enkele individuele tentoonstellingen en nam hij ook een paar keer deel aan een groepstentoonstelling. Toen hij in 1938 zijn meesterwoning aan de Lierse Vismarkt betrok, besloot hij om - op één uitzondering na - niet meer tentoon te stellen en bovendien om ook geen werk meer te verkopen, al waren er in zijn vaderstad en ver er buiten gegadigden. Van Rompay schonk wel werk weg... aan familieleden ter gelegenheid van een geboorte, een verjaardag of een huwelijk én aan goede kennissen en ‘vrienden’ die te allen tijde bereid waren om hem een of andere dienst te bewijzen...
Andere kunstenaars die Oscar tot zijn vriendenkring rekende, waren de Lierse kunstsmid Lodewijk Van Boeckel (1857-1944), die om de hoek op de Mosdijk woonde, en de in Beerse geboren modernistische architect René Van Steenberghe (1911-1995), leerling van Henry Van de Velde (1863—1957), kunstschilder, designer, architect. Van Steenberghe tekende de modernistische voorzetwand in de keuken van Oscar en Jeanne en ook de plannen voor Van Rompays imposant kunstenaarsatelier in de tuin, gebouwd in het begin van de jaren vijftig van vorige eeuw.
Twee Parijse vrienden, Eugène Dabit (1898-1936), schrijver-schilder, en metgezel van André Gide, Nobelprijswinnaar Literatuur (1947), die hij ca. 1919 tijdens zijn studies in Parijs had leren kennen, en Maurice Utrillo (1883-1955), een van de laatste grote Parijse impressionisten met wie hij kennis maakte ca. 1950, waren van plan om hem een bezoek te brengen in Lier, maar beide overleden voor het zover kon komen...
Oscar Van Rompay stelde weinig of niet ten toon
Tijdens het vervullen van zijn militaire dienstplicht in het Waalse kuuroord Spa exposeerde Oscar van Rompay daar in 1921 voor het eerst zijn werk. In 1930 organiseerde de Amsterdamse Kunsthandel Fetter een grote Van Rompay-tentoonstelling die Felix Timmermans voor hem inleidde. Tijdens het interbellum organiseerde hij nog enkele individuele tentoonstellingen en nam hij ook een paar keer deel aan een groepstentoonstelling. Toen hij in 1938 zijn meesterwoning aan de Lierse Vismarkt betrok, besloot hij om - op één uitzondering na - niet meer tentoon te stellen en bovendien om ook geen werk meer te verkopen, al waren er in zijn vaderstad en ver er buiten gegadigden. Van Rompay schonk wel werk weg... aan familieleden ter gelegenheid van een geboorte, een verjaardag of een huwelijk én aan goede kennissen en ‘vrienden’ die te allen tijde bereid waren om hem een of andere dienst te bewijzen...
1989: de laatste tentoonstelling
Hij accepteerde wel, niet zonder fierheid uiteraard, dat de stad Lier hem op zijn tachtigste verjaardag wilde huldigen met een retrospectieve tentoonstelling op het Liers stadhuis, een eer die voordien nog niemand was te beurt gevallen. In 1989, ter gelegenheid van zijn 90ste verjaardag, organiseerde de stad, onder grote publieke belangstelling, een tweede huldetentoonstelling. Het werd zijn laatste.
Zijn teruggetrokkenheid, zijn eigenzinnige levensstijl, zijn traditionele kunstopvattingen en zijn gebrek aan belangstelling voor publiciteit zijn er de oorzaak van dat hij anno 2025 slechts door een kleine schare van kunstliefhebbers in binnen-en buitenland bekend is.
La Joie de Peindre
Oscar Van Rompay tekende en schilderde meer dan 80 jaar. Hij was erg veeleisend voor zichzelf en ook erg kritisch voor eigen werk. Hij trachtte zich levenslang te vervolmaken: het ‘Plus est en Vous’ van de Brugse heren van Groothuse (15de eeuw) was voor hem geen loze uitspraak. Hij was nooit te beroerd om zijn werk te confronteren met dat van andere schilders, vooral de grote meesters van de Franse schilderkunst, meer bepaald zijn zo bewonderde impressionisten: hij bestudeerde hun werken in de kunstedities van zijn bibliotheek en bezocht, tussen ca. 1950 en 1980, vrijwel alle grote kunstexposities in Parijs.
Zijn teruggetrokkenheid, zijn eigenzinnige levensstijl, zijn traditionele kunstopvattingen en zijn gebrek aan belangstelling voor publiciteit zijn er de oorzaak van dat hij anno 2025 slechts door een kleine schare van kunstliefhebbers in binnen-en buitenland bekend is.
La Joie de Peindre
Oscar Van Rompay tekende en schilderde meer dan 80 jaar. Hij was erg veeleisend voor zichzelf en ook erg kritisch voor eigen werk. Hij trachtte zich levenslang te vervolmaken: het ‘Plus est en Vous’ van de Brugse heren van Groothuse (15de eeuw) was voor hem geen loze uitspraak. Hij was nooit te beroerd om zijn werk te confronteren met dat van andere schilders, vooral de grote meesters van de Franse schilderkunst, meer bepaald zijn zo bewonderde impressionisten: hij bestudeerde hun werken in de kunstedities van zijn bibliotheek en bezocht, tussen ca. 1950 en 1980, vrijwel alle grote kunstexposities in Parijs.
Langs de Neteboorden
Na de Tweede Wereldoorlog tekende en schilderde Van Rompay, door niemand gestoord, aanvankelijk in een atelier dat hij in een kamer, op de eerste verdieping van de woning had ingericht. Al snel bouwde architect René Van Steenbergen, een vriend, voor hem in zijn tuin een monumentaal en een met licht overgoten atelier in modernistische stijl. Slechts weinigen hebben hem aan de slag gezien: ’l’art c’est de la vie privée’’ placht hij te zeggen...
Oscar hanteerde uitsluitend olieverf en contékrijt en hij koos voor tekenpapier, canvas, paneel en zuurvrij karton, alle van superieure kwaliteit. Werken in de beslotenheid en stilte van zijn atelier was hem meer dan een halve eeuw een bron van onuitputtelijke vreugde: als hij daarover sprak, nam hij graag de uitdrukking ‘la joie de peindre’ in de mond.
Een familiefortuin voor het behoud van kunstwoning en kunstwerken
Oscar Van Rompay overleed op 30 april 1998 en liet bij testament zijn volledig fortuin na aan de vzw Oscar Van Rompay die hij kort voor zijn overlijden met enkele vertrouwelingen had opgericht. De families langs beide zijden werden in het testament niet bedacht. Wel erfde zijn huishoudster, die de familie Van Rompay-Van der Wee meer dan een halve eeuw trouw had gediend, een woning vrij van kosten.
Oscar hanteerde uitsluitend olieverf en contékrijt en hij koos voor tekenpapier, canvas, paneel en zuurvrij karton, alle van superieure kwaliteit. Werken in de beslotenheid en stilte van zijn atelier was hem meer dan een halve eeuw een bron van onuitputtelijke vreugde: als hij daarover sprak, nam hij graag de uitdrukking ‘la joie de peindre’ in de mond.
Een familiefortuin voor het behoud van kunstwoning en kunstwerken
Oscar Van Rompay overleed op 30 april 1998 en liet bij testament zijn volledig fortuin na aan de vzw Oscar Van Rompay die hij kort voor zijn overlijden met enkele vertrouwelingen had opgericht. De families langs beide zijden werden in het testament niet bedacht. Wel erfde zijn huishoudster, die de familie Van Rompay-Van der Wee meer dan een halve eeuw trouw had gediend, een woning vrij van kosten.
Het was de wil van de erflater om met het nagelaten fortuin zijn historische kunstenaarswoning aan de Lierse Vismarkt te restaureren en te conserveren om er dan zijn levenswerk aan het publiek te tonen.
De vzw Oscar Van Rompay voerde zijn testament uit en vormde in 2008 zijn woning om tot een privé-huismuseum, gewijd aan leven van het echtpaar en het teken- en schilderwerk van de erflater. Vrijwel het volledige oeuvre (ca. 2000 werken) berust vandaag in het depot van het Huis van Oscar.
De vzw Oscar Van Rompay voerde zijn testament uit en vormde in 2008 zijn woning om tot een privé-huismuseum, gewijd aan leven van het echtpaar en het teken- en schilderwerk van de erflater. Vrijwel het volledige oeuvre (ca. 2000 werken) berust vandaag in het depot van het Huis van Oscar.
OSCAR VAN ROMPAY (1899-1997) EN HET HUIS VAN OSCAR
- 25.08.1899: Oscar wordt geboren in Lier in het gezin van een meester-schoenmaker.
- 1914-1921: kunststudies: stedelijke academie Lier, Antwerpse academie, École des Beaux-arts (Parijs), vrije ateliers in Parijs en Montmartre.
- 03.02.1926: huwelijk met Jeanne Van der Wee, dochter van een Liers schoenenfabrikant.
- 13.10.1938: Oscar en eega verhuizen naar een herenwoning in de Vredebergstraat 6.
- 08.05.1992: woonhuis Vredebergstraat 6 te Lier wordt door de Vlaamse Gemeenschap erkend als erfgoed.
- 30.04.1997: Oscar overlijdt in Lier, in de leeftijd van 97 jaar.
- De vzw Oscar Van Rompay treedt in werking.
- 28.05.2003: tuin van Oscars woning wordt door de Vlaamse Gemeenschap erkend als erfgoed.
- 11.09.2008: opening van het HUIS VAN OSCAR, huismuseum, gewijd aan leven en werk van kunstschilder Oscar Van Rompay.
Oscar Van Rompay koos bewust voor de traditionele schilderkunst en evolueerde na WO II naar een uitgesproken impressionistische stijl.
De grote thema’s van zijn werk zijn:
De grote thema’s van zijn werk zijn:
- Stads- en dorpsgezichten
- Stillevens
- Bloemstukken
- Naakten
- Circustaferelen
- Portretten
Meer lezen
Felix Timmermans, Oscar Van Rompay, Antwerpen, 1943.
G. Durnez, Oscar Van Rompay, Lier, 2009.
W. Schuermans e.a., Het Huis van Oscar in Lier, Een kunstenaarswoning met een ziel, Lier, 2019.
Website van het Huis van Oscar
Wikipedia: Oscar Van Rompay
Timmermans in het Huis van Oscar
Felix Timmermans, Oscar Van Rompay, Antwerpen, 1943.
G. Durnez, Oscar Van Rompay, Lier, 2009.
W. Schuermans e.a., Het Huis van Oscar in Lier, Een kunstenaarswoning met een ziel, Lier, 2019.
Website van het Huis van Oscar
Wikipedia: Oscar Van Rompay
Timmermans in het Huis van Oscar
